INSTALACJE ELEKTRYCZNE
Kompensacja mocy biernej to klucz do obniżenia wysokich rachunków za prąd. Eliminuje dodatkowe opłaty, optymalizując zużycie energii w firmie i generując realne oszczędności.
Zaskakująco wysokie rachunki za prąd to problem wielu przedsiębiorstw. Często źródłem nadmiernych kosztów jest niewidoczny na pierwszy rzut oka czynnik – moc bierna. Ten artykuł wyjaśnia, czym jest, jak ją zidentyfikować na fakturze i w jaki sposób skuteczna kompensacja mocy biernej prowadzi do znacznej redukcji comiesięcznych opłat za energię elektryczną.
Wielu przedsiębiorców zakłada, że opłaty za energię elektryczną odzwierciedlają wyłącznie faktyczne zużycie. Rzeczywistość jest jednak bardziej złożona. W strukturze rachunku mogą kryć się dodatkowe pozycje, które znacząco podnoszą finalną kwotę do zapłaty. Jedną z najczęstszych, a zarazem najłatwiejszych do wyeliminowania, jest opłata za ponadumowny pobór energii biernej. Zrozumienie tego mechanizmu to pierwszy krok do realnych oszczędności.
Problem ten dotyczy przede wszystkim firm korzystających z urządzeń o charakterze indukcyjnym, takich jak silniki elektryczne, transformatory, systemy oświetleniowe czy zasilacze. Generują one tzw. moc bierną indukcyjną, która jest niezbędna do ich działania (do wytworzenia pola magnetycznego), ale nie jest zamieniana na pracę użyteczną. Mimo to, krąży ona w sieci, obciążając ją i powodując straty. Dostawcy energii nakładają na odbiorców kary za przekroczenie określonych limitów poboru tej energii. Dlatego właśnie wysokie rachunki za prąd mogą być sygnałem, że w Twojej firmie występuje ten problem.
Moc bierna, w przeciwieństwie do mocy czynnej (wykorzystywanej do pracy urządzeń), nie wykonuje bezpośredniej pracy. Jest jednak kluczowa dla funkcjonowania wielu maszyn. Można ją porównać do piany w kuflu piwa – zajmuje miejsce, jest częścią całości, ale nie gasi pragnienia. W systemie energetycznym jej nadmiar jest niepożądany, ponieważ zwiększa obciążenie sieci przesyłowych i transformatorów, nie dostarczając realnej energii.
Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje mocy biernej: indukcyjną i pojemnościową. Moc bierna indukcyjna jest generowana przez urządzenia z uzwojeniami (silniki, transformatory). Z kolei moc bierna pojemnościowa powstaje m.in. w długich liniach kablowych czy przy zasilaczach UPS. Dostawcy energii elektrycznej rozliczają obie formy, a przekroczenie dopuszczalnego współczynnika mocy (wyrażanego jako tg φ) skutkuje naliczeniem dodatkowych opłat. Te „kary” mogą stanowić nawet kilkadziesiąt procent wartości całej faktury.
Najprostszym sposobem na zdiagnozowanie problemu z mocą bierną jest dokładna analiza rachunków za energię. Faktura od dostawcy prądu to kopalnia wiedzy o profilu zużycia w Twojej firmie. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się skomplikowana, zawiera wszystkie niezbędne informacje, które pozwolą zidentyfikować niepotrzebne koszty. Wystarczy wiedzieć, gdzie szukać i jak interpretować poszczególne pozycje.
Na fakturze za energię elektryczną należy szukać pozycji opisanych jako „opłata za energię bierną”, „ponadumowny pobór energii biernej indukcyjnej” lub podobnych sformułowań. Zazwyczaj znajdują się one w szczegółowym rozliczeniu zużycia. Kluczowe jest zwrócenie uwagi na wartość współczynnika tg φ (tanges fi). Zgodnie z rozporządzeniem, opłaty nie są naliczane, jeśli współczynnik ten nie przekracza wartości 0,4. Każda wartość powyżej tego progu oznacza naliczenie kar. Sprawdzając fakturę, zwróć uwagę na dwie kluczowe wartości: energię bierną indukcyjną (wyrażoną w kvarh) oraz współczynnik tg φ. Jeśli przy tych pozycjach widnieją jakiekolwiek kwoty do zapłaty, oznacza to, że Twoja firma ponosi niepotrzebne koszty.
Identyfikacja problemu to połowa sukcesu. Drugą jest jego skuteczne rozwiązanie, którym jest kompensacja mocy biernej. Proces ten polega na zainstalowaniu w wewnętrznej sieci firmy urządzenia, które neutralizuje nadmiar mocy biernej indukcyjnej, generując moc bierną o przeciwnym charakterze (pojemnościową). Dzięki temu do sieci dostawcy nie jest oddawana „zła” energia, a rachunki stają się znacznie niższe.
Urządzeniem służącym do tego celu jest bateria kondensatorów (dla kompensacji mocy indukcyjnej) lub bateria dławików (dla kompensacji mocy pojemnościowej). Dobór odpowiedniego kompensatora musi być poprzedzony precyzyjnymi pomiarami i analizą profilu obciążenia. Prawidłowo dobrana i zainstalowana instalacja pozwala zredukować opłaty za moc bierną praktycznie do zera. Inwestycja w system kompensacji zazwyczaj zwraca się w okresie od kilku do kilkunastu miesięcy, co czyni ją jedną z najbardziej opłacalnych metod na redukcję kosztów energii w przedsiębiorstwie. Prawidłowo dobrana kompensacja mocy biernej rachunki obniża natychmiastowo.
Proces wdrożenia kompensacji mocy biernej powinien rozpocząć się od profesjonalnego audytu. Wiele specjalistycznych firm oferuje bezpłatną analizę rachunków oraz pomiary jakości energii, aby precyzyjnie zdiagnozować problem i zaproponować optymalne rozwiązanie. Taki audyt to najszybsza droga do poznania skali problemu i potencjalnych korzyści, bez ponoszenia wstępnych kosztów.
Podczas audytu specjaliści analizują historyczne dane z faktur oraz, w razie potrzeby, instalują na kilka dni analizator sieci. Urządzenie to rejestruje szczegółowe parametry pracy instalacji elektrycznej, co pozwala na dokładne określenie zapotrzebowania na moc kompensacyjną. Na podstawie tych danych dobierany jest kompensator o odpowiedniej mocy i charakterystyce pracy. Wybór profesjonalnej firmy, która oferuje kompleksową usługę – od audytu, przez projekt, po montaż i serwis – gwarantuje, że system będzie działał efektywnie i przyniesie maksymalne oszczędności energii. To kluczowy krok w kierunku trwałej optymalizacji kosztów.
Opłaty za moc bierną dotyczą głównie odbiorców biznesowych (taryfy A, B, C), zwłaszcza zakładów produkcyjnych, hal magazynowych, galerii handlowych, biurowców i gospodarstw rolnych – wszędzie tam, gdzie pracują silniki, transformatory, oświetlenie LED/fluorescencyjne czy systemy klimatyzacji.
Koszt zależy od mocy urządzenia i stopnia skomplikowania instalacji. Dla małych firm może to być kilka tysięcy złotych, dla dużych zakładów przemysłowych – kilkadziesiąt tysięcy. Inwestycja jest jednak dobierana tak, aby jej zwrot nastąpił jak najszybciej, zazwyczaj w ciągu 6-18 miesięcy.
Okres zwrotu z inwestycji (ROI) jest bardzo krótki. W większości przypadków mieści się w przedziale od 6 do 18 miesięcy. Po tym czasie instalacja generuje już czyste oszczędności, co miesiąc obniżając rachunki za prąd.
Moc bierna indukcyjna jest generowana przez urządzenia z uzwojeniami (np. silniki) i jest najczęstszą przyczyną kar. Moc bierna pojemnościowa powstaje np. w długich, nieobciążonych liniach kablowych lub nowoczesnych systemach oświetlenia LED. Obie podlegają opłatom, jeśli ich ilość przekracza normy.
Tak, jest to w pełni legalne i zalecane działanie optymalizacyjne. Poprawia parametry sieci energetycznej, co jest korzystne nie tylko dla odbiorcy, ale również dla dostawcy energii. Przepisy prawa energetycznego precyzyjnie regulują zasady rozliczeń za moc bierną i dopuszczają jej kompensację.
ELPAN Sp. z o. o.
NIP 8952298494
KRS 0001216904
ul. Rafała Wojaczka 15/62
51-169 Wrocław